Są chwile, kiedy nie trzeba niczego naprawiać. Można na moment przestać działać, analizować i szukać odpowiedzi. Poczuć ciężar własnego ciała, oddech i powietrze na skórze. Usłyszeć wodę, wiatr albo szelest liści. Zauważyć: jestem tutaj.

 

Psychoterapia Gestalt zaprasza do podobnego spotkania ze sobą. Ważne staje się nie tylko to, co myślimy o sobie i swoich trudnościach, ale również to, czego doświadczamy w danej chwili: jakie pojawiają się emocje, odczucia w ciele, potrzeby i impulsy.

Kontakt ze sobą może pomagać lepiej rozumieć własne reakcje oraz sposób, w jaki tworzymy relacje ze światem i innymi ludźmi.

Czym jest psychoterapia Gestalt?

Psychoterapia Gestalt jest podejściem psychoterapeutycznym, w którym szczególne znaczenie mają świadomość aktualnego doświadczenia, kontakt, emocje, potrzeby oraz sygnały płynące z ciała.

W terapii przyglądamy się nie tylko temu, co człowiek opowiada, ale również temu, jak doświadcza siebie podczas tej opowieści.

Co dzieje się teraz w ciele? Jaka emocja się pojawia? Czy łatwo jest ją nazwać? Jaka potrzeba może się za nią kryć? Co dzieje się w kontakcie z drugą osobą?

Stopniowe zwiększanie świadomości własnego doświadczenia może otwierać możliwość dokonywania bardziej świadomych wyborów.

Równowaga emocjonalna nie oznacza ciągłego spokoju

Równowaga bywa utożsamiana ze stanem, w którym nie czujemy lęku, złości, smutku czy napięcia. Tymczasem emocje są naturalną częścią naszego doświadczenia.

Z perspektywy Gestalt równowagę można rozumieć bardziej dynamicznie – jako możliwość zauważania tego, co się ze mną dzieje, rozpoznawania własnych potrzeb i poszukiwania odpowiedzi adekwatnej do aktualnej sytuacji.

Nie muszę zatem być spokojna lub spokojny przez cały czas.

Mogę doświadczać złości i zastanawiać się, o czym ona mówi. Mogę przeżywać smutek bez natychmiastowej próby jego zagłuszenia. Mogę zauważyć napięcie i zainteresować się tym, co dzieje się ze mną właśnie teraz.

W psychoterapii nie chodzi o osiągnięcie permanentnego spokoju. Chodzi między innymi o rozwijanie zdolności powracania do kontaktu ze sobą.

Psychoterapia Gestalt a regulacja emocji

Regulacja emocji nie oznacza usuwania emocji ani dzielenia ich na dobre i złe. Pierwszym krokiem często jest ich zauważenie.

Kiedy pojawia się trudna emocja, możemy automatycznie próbować się jej pozbyć: „Nie powinnam tak się czuć”, „Muszę przestać się bać”, „Nie mam powodu do złości”.

W terapii Gestalt można przyjrzeć się emocji z większą ciekawością.

Złość może pojawiać się między innymi w sytuacji naruszenia ważnej dla nas granicy. Smutek może towarzyszyć stracie. Lęk może informować o poczuciu zagrożenia. Radość może kierować uwagę ku temu, co jest dla nas ważne i żywe.

Psychoterapia może pomagać w rozpoznawaniu emocji, pozostawaniu z nimi w kontakcie oraz poszukiwaniu sposobów ich wyrażania, które uwzględniają zarówno siebie, jak i relacje z innymi.

Dlaczego kontakt z ciałem jest ważny w terapii Gestalt?

Ciało jest ważnym elementem doświadczenia „tu i teraz”.

Zanim pomyślimy: „jestem zdenerwowana”, ciało może już wysyłać sygnały. Oddech staje się płytszy. Zaciskamy szczękę. Napinamy ramiona. Pojawia się ciężar w brzuchu, ucisk w klatce piersiowej albo potrzeba ruchu.

Ciało może również sygnalizować przyjemność, bezpieczeństwo czy odprężenie poprzez głębszy oddech, rozluźnienie mięśni, ciepło lub poczucie większej swobody.

Dlatego podczas sesji terapeuta Gestalt może zapytać:

Co teraz czujesz w swoim ciele?

Gdzie to czujesz?

Co dzieje się z Twoim oddechem, kiedy o tym mówisz?

Zauważanie doświadczeń cielesnych może pomagać w lepszym rozpoznawaniu emocji, potrzeb oraz własnych granic.

 

Kontakt z naturą i kontakt ze sobą

Przebywanie nad wodą, spacer po lesie, obserwowanie nieba czy odczuwanie słońca i wiatru na skórze może tworzyć okazję do zwolnienia tempa i skierowania uwagi na aktualne doświadczenie.

Kontakt z naturą nie zastępuje psychoterapii, ale dla wielu osób może być jednym ze sposobów zatrzymania się i zauważenia siebie.

Przyroda nie wymaga od nas produktywności. Możemy przez chwilę po prostu być.

W takim momencie możemy łatwiej zauważyć oddech, zmęczenie, napięcie, potrzebę odpoczynku albo przeciwnie – energię i gotowość do działania.

Kontakt ze światem zewnętrznym może stać się okazją do pogłębienia kontaktu z własnym światem wewnętrznym.

 

Wdzięczność bez przymusu pozytywnego myślenia

Wdzięczność nie musi oznaczać przekonywania siebie, że wszystko jest dobrze.

Nie musi również służyć pomijaniu smutku, złości, rozczarowania czy cierpienia.

Może być natomiast świadomym zauważeniem tego, co w danym momencie jest dla nas ważne lub wspierające.

Ciepło słońca. Łyk chłodnej wody. Obecność bliskiej osoby. Własny oddech. Chwila ciszy. Możliwość postawienia granicy. Odpoczynek. Albo doświadczenie, że po trudnym okresie ponownie pojawia się ciekawość życia.

Wdzięczność może współistnieć z trudnymi emocjami.

Możemy przeżywać coś bolesnego i jednocześnie dostrzegać to, co nas wspiera. Nie musimy wybierać jednego albo drugiego.

 

Proste ćwiczenie Gestalt: powrót do „tu i teraz”

Możesz wykonać krótkie ćwiczenie świadomości. Nie musisz przyjmować specjalnej pozycji ani próbować osiągnąć określonego stanu.

Zauważ, w których miejscach Twoje ciało styka się z podłożem. Sprawdź, jak w tej chwili oddychasz. Następnie zauważ trzy rzeczy, które widzisz, dwa dźwięki, które słyszysz, oraz jedno odczucie płynące z ciała.

Na koniec możesz zadać sobie trzy pytania:

Co teraz czuję?

Czego teraz potrzebuję?

Czy jest w tej chwili coś, za co odczuwam wdzięczność?

Nie szukaj właściwej odpowiedzi. Sprawdź, co rzeczywiście się pojawia.

 

W czym może pomagać psychoterapia Gestalt?

Psychoterapia Gestalt może tworzyć przestrzeń do lepszego poznawania siebie i swoich sposobów funkcjonowania. W procesie terapeutycznym można pracować między innymi nad świadomością emocji i potrzeb, kontaktem z własnym ciałem, rozpoznawaniem granic, relacjami oraz sposobami reagowania w trudnych sytuacjach.

Nie chodzi o stworzenie idealnej, zawsze spokojnej wersji siebie.

Chodzi raczej o możliwość bardziej świadomego uczestniczenia we własnym życiu – także wtedy, kiedy pojawiają się napięcie, niepewność czy zmiana.

Czasami początkiem jest coś bardzo prostego: oddech, zauważenie własnego ciała i chwila, w której możemy powiedzieć:

„Jestem. Czuję. Zauważam. Mogę sprawdzić, czego teraz potrzebuję.”

 

Najczęstsze pytania o psychoterapię Gestalt

Na czym polega psychoterapia Gestalt?Psychoterapia Gestalt koncentruje się między innymi na zwiększaniu świadomości własnego doświadczenia: emocji, myśli, potrzeb, reakcji ciała oraz sposobu wchodzenia w relacje z innymi. Ważnym elementem jest doświadczenie pojawiające się w „tu i teraz”.

Czy w terapii Gestalt zwraca się uwagę na ciało?Tak. Sygnały płynące z ciała mogą stanowić ważną część pracy terapeutycznej. Terapeuta może zachęcać do zauważania oddechu, napięcia, postawy czy innych doznań pojawiających się podczas sesji.

Czy Gestalt pomaga w regulacji emocji?W psychoterapii Gestalt można pracować nad rozpoznawaniem i rozumieniem własnych emocji oraz sposobów reagowania na nie. Celem nie jest pozbycie się trudnych emocji, lecz rozwijanie większej świadomości własnego doświadczenia i możliwości wyboru sposobu reagowania.

Czy kontakt z naturą może zastąpić psychoterapię?Nie. Kontakt z przyrodą może sprzyjać odpoczynkowi, zatrzymaniu i kierowaniu uwagi na własne doświadczenie, ale nie jest zamiennikiem profesjonalnej psychoterapii.